آیینه پژوهش - دفتر تبلیغات اسلامی حوزه علمیه قم - الصفحة ١٢ - معرّفيهاى گزارشى

معرّفيهاى گزارشى


كليات
١ ـ مجموعه مقالات اولين سمينار كاربردى مراكز و سازمان هاى پژوهش فرهنگى و اطلاع رسانى. فيروزه برومند و ديگران. (تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٠). ١٦٤ص, وزيرى.
مشتمل بر مجموعه مقالات سمينار مراكز پژوهش فرهنگى و اطلاع رسانى است. عناوين مقالات عبارت است از: كاربرد و عدم كاربرد اطلاعات در پژوهش, گزارشى از فعاليتهاى بانك اطلاعات مركز مطالعات و تحقيقات اسلامى, بررسى اجمالى از وضعيت نظام آموزشى كتابدارى در ايران, نقش كتابخانه هاى عمومى در آموزش مداوم و اطلاع رسانى به نوسوادان, ضرورت اطلاع رسانى در حوزه هاى علميه, بى پشتوانگى تحقيقات در زمينه فرهنگ عمومى.
٢ ـ راهنماى روزنامه هاى ايران ١٣٦٩ ـ ١٣٦٨. كبرى خداپرست و احمد صباگردى مقدم. (تهران, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران, ١٣٧١). ٨٢ص, وزيرى.
شامل صد و يازده عنوان روزنامه و خبرنامه است كه طى سالهاى ١٣٦٨ ـ ١٣٦٩ در نقاط مختلف ايران منتشر شده است. در ذيل عنوان هر روزنامه, تاريخ نشر, فاصله انتشار, صاحب امتياز, نشانى, تعداد صفحات و اطلاعات ديگرى درباره آن آمده است.
٣ ـ كتابشناسى كتابخانه مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, مريم ضامنى. (چاپ اول: تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧١). ج٨, نه « ٤٢٨ص, وزيرى.
جلد هشتم از كتابشناسى كتابهاى موجود در كتابخانه مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى است و شامل كتابهاى فارسى دريافت شده در سال ٦٨ ـ ٦٩ توسط مؤسسه سابق الذكر است.
٤ ـ تاريخ علم. دامپى ير. ترجمه عبدالحسين آذرنگ. (چاپ اول: تهران, سازمان مطالعه و تدوين كتب علوم انسانى, ١٣٧١). دوازده « ٥٨٩ص, وزيرى.
اثرى است مختصر و مفيد و مستند درباره تاريخ علم از روزگاران گذشته تا عصر حاضر. عناوين فصلهاى آن به ترتيب ذيل است: علم در جهان باستان, سده هاى ميانه, نوزائى, دوران نيوتون, سده هجدهم, فيزيك قرن نوزدهم, زيست شناسى سده نوزدهم, علم سده نوزدهم و انديشه فلسفى, پيشرفت بيشتر در زيست شناسى و مردم شناسى, دورانى نو در فيزيك, اخترشناسى نوين, فلسفه علمى و ديدگاه آن.
٥ ـ فهرست مشترك نسخه هاى خطّى فارسى پاكستان (مجلد سيزدهم). احمد منزوى. (اسلام آباد, مركز تحقيقات فارسى ايران و پاكستان). ٦٣٥ص, « ٢١ص, وزيرى.
سيزدهمين مجلّد و گويا آخرين مجلد فهرست مشترك نسخه هاى خطى فارسى پاكستان, كه فهرست كتابها بخش ٣٥ ـ ٣٨ طرح عظيم و طاقت فرساى پژوهشگر و كتابشناس سختكوش جناب احمد منزوى را دربر دارد. در اين جلد كتابهاى, دانشهاى بلاغتى, دستور زبان فارسى, اردو, تركى وعربى عروض و مافيه آمده است. استاد اكنون پس از ١٥سال تحقيق و تتبع براى سامان بخشيدن به اين اثر جاودانه, در ايران و در سازمان گرانقدر دائرةالمعارف بزرگ اسلامى مشغول سامان بخشيدن به بى مانند ديگر است با عنوان (كتابنامه بزرگ نگاشته هاى فارسى) براى وى آرزوى سلامت و توفيق جهت به فرجام رساندن اين مجموعه يى بديل فرهنگى و پژوهشى را داريم.
٦ ـ فهرست مقالات فارسى در مطبوعات جمهورى اسلامى ايران: (دوره نهم, شماره ٣٣). (تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧١). ٥١٦ص, وزيرى.
مشخصات كتابشناسى ٤٧٠٦ مقاله است كه در بهار ١٣٦٩ در مطبوعات نشر يافته است. فهرست موضوعات در آغاز كتاب آمده با مقدمه اى در چگونگى اطلاعات عرضه شده در اين مجموعه. و پايان كتاب فهرستان پديد آورندگان, و فهرست تحليلى و فهرست جرايد فهرست شده آمده است.
٧ ـ فهرست مقالات فرهنگى در مطبوعات جمهورى اسلامى ايران: (دوره دهم, شماره ٣٧). (تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧١). ٦١٩ص, وزيرى.
مشخصات كتابشناسى ٥٥١٧ مقاله است كه در بهار ١٣٧٠ در مطبوعات نشر يافته است.
٨ ـ كتابنامه امام كاظم عليه السلام. ناصرالدين انصار قمى. (چاپ اول: مشهد, كنگره جهانى حضرت رضا ـ ع ـ, ١٣٧٠). ١٩٠ص, رقعى.
شناسايى و گزارش منابع و مصادرى است كه بگونه اى درباره امام موسى بن جعفر(ع) بحث كرده اند. مؤلف با پژوهشى در خور تقدير منابع كتابشناسى را جستجو كرده و بالفحض ازفهرستها و كتابخانه مجموعه سودمندى فراهم آورده است. اطلاعات ارائه شده در كتابنامه امام كاظم(ع) زودياب است. كتاب در دوازده بخش سامان يافته است: كتابهاى مستقل چاپ درباره امام بزبان عربى, فارسى و اردو آثار حديثى منقول از امام(ع), كتابهايى مربوط به كاظمين, مقالات, كتابهايى كه در ضمن آنها شرح حال امام(ع) آمده است و مقالات و بالاخره آثار خطى عربى و فارسى.
٩ ـ هزار كتاب و رساله پيرامون نماز. ناصرالدين انصارى و رضا استادى. (تهران, طرح اقامه نماز, ١٣٧١). ٢٥٦ص, وزيرى.
كتاب در سه بخش تدوين يافته است. بخش اول داراى دوازده مطلب درباره نماز و كتابهاى مربوط به آن تعليم آقاى استادى كه در ضمن آن از نماز در قرآن, حديث سخن رفته و برخى از كتابها سودمند درباره نماز گزارش شده است. بخش دوم شامل هشتصد و پنجاه كتاب رساله است درباره نماز كه بهمت آقاى انصارى گرد آمده است. بخش سوّم گزارش صد و پنجاه كتاب و رساله است درباره نماز جمعه است كه بهمت آقاى جعفريان و آقاى انصارى گرد آمده است. كتاب در مجموعه اثرى است سودمند; گو اينكه بلحاظ كتابشناسى و اطلاعات ارائه شده و تقسيم بندى كتابها داراى كاستيهاى است.
١٠ ـ چگونه قرآن بخوانيم. سيد محمدتقى حكيم. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ١٥١ص, رقعى.
راهنماييهايى است سودمند و راهگشا درباره تلاوت, تديّر, فهم, تفسير و مسائل ديگر مربوط به قرآن. مطالب كتاب مستند است به آيات و روايات و نثر كتاب روان است و استوار. خواندن كتاب را به نوآشنايان با قرآن توصيه مى كنيم.
١١ ـ خاطرات و زندگى حسن البناء. حسن البناء. ترجمه ايرج كرمانى. (چاپ سوم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٣٧٦ص, رقعى.
زندگينامه خودنوشت حسن البناء, مرشد اخوان المسلمين است كه به تفصيل از تحصيل شكل گيرى اخوان المسلمين, مبارزات وانديشه هايش در آن سخن رفته است. دريغا كه اين ارزنده نه فهرست درستى موضوعات دارد و نه فهرستهاى راهنما.
١٢ ـ راهنماى مراكز اسناد و كتابخانه هاى تخصصى, اختصاصى و دانشگاهى. شيرين تعاونى (خالقى) با همكارى ايراندخت عزيزى. (ويرايش دوم: تهران, كتابخانه ملى, ١٣٧١). و « ٢٨٨ص, وزيرى.
حاوى معرفى ٥٣٢ واحد اطلاع رسانى در ايران است. در معرفى كتابخانه ها و مراكز اسناد, نام و نشانى و سال تأسيس و تعداد كتابها و نشريات آنها به دست داده شده است.
١٣ ـ فهرست كتب چاپ سنگى موجود در كتابخانه سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى. (مديريت پژوهش هاى فرهنگى. (چاپ اول: تهران, سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧١). ١٥٤ص, وزيرى.
كتاب حاضر در دو بخش فارسى و عربى, به معرفى كتب چاپ سنگى فارسى و عربى كه در كتابخانه سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى (وابسته به وزارت فرهنگى و ارشاد اسلامى) موجود است, پرداخته كه شامل ٣٩٩ كتاب فارسى و ٢٢٠ كتاب عربى است.
١٤ ـ رده PIR زبانها و ادبيات ايرانى بر اساس نظام رده بندى كتابخانه كنگره. تنظيم و تدوين ماندانا صديق بهزادى. (چاپ اول: تهران, كتابخانه ملى جمهورى اسلامى ايران, ١٣٧١). سى و دو« ٥٥٧ص, رحلى.
كتاب حاضر مبتنى بر گسترش نظام رده بندى كنگره است كه كليات تقسيم بندى زبان و ادبيات آن در اين نظام مشابه و يكسان است, ولى جزئيات ويژگيهاى تاريخى, ادبى, زبانى و آثار موجود در هر زبان, مورد نظر قرار گرفته است.
١٥ ـ اتحاد جماهير شوروى (سابق). عزت الله مصلح آبادى و ديگران. (چاپ اول: تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧١). بيست و سه « ١١٢١ص, رحلى.
تحقيقى است مفصل و جامع درباره جوانب گوناگون اتحاد جماهير شوروى سابق در ضمن نُه فصل به ترتيب ذيل: وضعيت عمومى وضعيت سياسى, وضعيت نظامى, وضعيت انرژى, وضعيت اقتصادى (كه مفصلترين بخش كتاب است), روابط سياسى و فرهنگى جمهورى اسلامى با اتحاد جماهير شوروى, روابط نظامى جمهورى اسلامى ايران با اتحاد جماهير شوروى, روابط انرژى جمهورى اسلامى ايران با اتحاد جماهير شوروى, روابط اقتصادى جمهورى اسلامى ايران با اتحاد جماهير شوروى.
١٦ ـ عصر زندگى: آينده انسان و اسلام. محمد حكيمى. (مشهد, انتشارات هاتف, ١٣٧١). ٣٦٠ص, وزيرى.
آن روز كه (خورشيد مغرب) طلوع كند و تاريكزار يخزده اجتماع انسانى را گرما بخشد و فروغ آفريند, جامعه چسان خواهد بود و انسان چگونه روزگار خواهد گذراند و ديگرگونيهاى و ديگرسانيها چطور شكل خواهد گرفت و فرودستان چه خواهند كردند و گران فرازان و زورمندان چگونه خواهند بود و عدالت چه جلوه اى خواهد داشت و رفاه اقتصادى در عينيت جامعه چه ابعادى خواهد يافت؟! اينها وجز اينها, سئوالهايى است كه منتظران آن يار ـ كه صدها قافله دل همره اوست ـ دارند. روايات ما آكنده است از ترسيم آن روزگاران, و چهره مايى از انسانها و شكل گيرى عدالت و ظهور منجى بشريت و…. مولف كوشيده است در ضمن بيست فصل و با استناد به احاديث, با تبيين و توضيح هوشمندانه, نثرى استوار و دلكش, به اين سئوالها پاسخ گويد. عناوين برخ ياز بخشها چنين است: عدالت اجتماعى, تدارك جنگ و جنگاوران, رفاه اقتصادى, حكومت مستضعفان, سامان يابى زندگى, تداوم راه پيامبران, سيدره عملى و روش شخصى امام موعود(ع) و مطلب ديگرى از اين دست.
١٧ ـ فهرست مصادر الفرق الاسلاميه: المصادر الدروزية. على اكبر ضيائى. (بيروت, دارالروضه, ١٤١٢). ١٩١ « ٣٥ص, وزيرى.
پژوهشى است گسترده و دقيق در مصادر و منابع فرق اسلامى موجود كه پيشتر, چگونگى آن را گزارش كرده ايم, اين جلد, ويژه شناسايى وگزارش مصادر, عقايد, آثار, جريانها و چندى و چونى دروزيهاست. در ضمن گزارش مصادر, مؤلف گاه درباره مؤلف كتاب و محتواى آن به اختصار سخن مى گويد. در بخش عربى اين مجموعه بر روى هم ٥٨٨ كتاب, رساله, بيانيه و سند درباره دروزيها شناسانده شده است.
١٨ ـ جامع التصانيف الحديثة. يوسف اليان سركين. (قم, كتابخانه آيت الله العظمى نجفى مرعشى, ١٣٧١). ٢ج, ١٦٧ « ٦ص, وزيرى.
شناس پر اطلاع و سختكوش, يسوف اليان سركين, ابتدا كتاب بزرگش, معجم مطبوعات العربيّه, را منتشر كرد كه كتابشناسى كتابهاى چاپى از آغاز ظهور چاپ تا سال ١٣٣٩ قمرى بود و پس از آن اين (مجموعه را منتشر كرد در تتميم و تكميل آن كه كتابشناسى سالهاى ١٣٣٩ تا ١٣٤٦ است. اكنون اين دو جلد يك جا و در نسخه هايى معدود براى اطلاع محققان و مراكز تحقيقى منتشر شده است.
٢٠ ـ فهرست نسخه هاى خطّى كتابخانه مدرسه مروى تهران. رضا استادى. (تهران, كتابخانه مروى, ١٣٧١). ٣٩٨ص, وزيرى.
گزارش نسخه ها و بعضاً كتابها و ديگر اطلاعات جنبى است درباره هزار و پنجاه نسخه موجود در كتابخانه مروى تهران جناب استادى در ضمن مقدمه اى, مدرسه مروى را شناسانده و شرح حال متوليان مدرسه را از آغاز تاكنون نوشته اند. حديث
١ ـ مقام ولايت در شرح زيارت جامعه كبيره. احمد زمرّديان. (چاپ سوم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٨٢٧ص, وزيرى.
شرحى است گسترده و درازدامن بر زيارت جليل القدر (جامعه). مؤلف محترم در جاى جاى كتاب ضمن شرح فقرات زيارت, به بحثهاى اعتقادى, تربيتى و اخلاقى پرداخته است. مانند معانى وحى (ص٣٦), نعمت (ص٨٠), معناى عترت چيست؟ (ص١٤٤), اخلاص (ص٢٣٨), اولى الأمر چه كسانى هستند؟ (ص٢٦٣) تبيين معناى عزت (ص٣٢٩), سنت الهى (ص٤٢١) و شفاعت (ص٧٩٠).
٢ ـ ترجمه و تفسير نهج البلاغه. محمدتقى جعفرى. (چاپ سوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ج٢, ٣٨٢, وزيرى.
ترجمه و تفسير خطبه ٤٣ تا ٨٦ نهج البلاغه است. يادآورى كنم كه اثر سودمند استاد جعفرى افزون بر تفسير عمومى خطبه هاى نهج البلاغه, گاه بحثهاى موضوعى ارزشمندى را نيز به همراه دارد. از جمله در اين جلد, توضيح و تفسير سه نوع اجل (ص١٩), بحثى در تشبيه و تمثيل (ص٤), بحثى در معاد (ص٤٢), آيات و روايت صراط (ص٩١), ريا (ص٢٩٦) و عوامل بغض و عداوت ميان انسانها (ص٣٢٥) در آن آمده است.
٣ ـ مباحثى پيرامون فرهنگ انقلاب اسلامى. محمدجواد باهنر. (تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٤١٥ص, رقعى.
مجموعه است از بحثهاى گرانقدر و رهگشاى دانشمند ژرفنگر, شهيد محمدجواد باهنر درباره انقلاب اسلامى. عناوين برخى از بحثهاى آن چنين است: بعد فرهنگى انقلاب اسلامى, اسلامى بودن انقلاب, نقش تعليمات اسلامى در انقلاب, ارزشهاى فرهنگى انقلاب, تغييرمعيار ارزشها در انقلاب, روانشناسى مردم قبل و بعد از انقلاب, آزادى عقيده, روابط بين المللى جمهورى اسلامى, صدور اختلاف, قطع رابطه با آمريكا.
٤. مقام ولايت در شرح زيارت جامعه كبيره. احمد زمرّديان. (چاپ سوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٨٢٧ص, وزيرى.
شرحى است گسترده و درازدامن بر زيارت جليل القدر (جامعه). مؤلف محترم در جاى جاى كتاب ضمن شرح فقرات زيارت, به بحثهاى اعتقادى, تربيتى و اخلاقى پرداخته است. مانند معانى وحى (ص٣٦), نعمت (ص٨٠), معناى عترت چيست؟ (ص١٤٤), اخلاص (ص٢٣٨), اولى الأمر چه كسانى هستند؟ (ص٢٣٦), تعيين معناى عزت (ص٣٢٩), سنت الهى (ص٤٢١) و شفاعت (ص٧٩٠).
٥. ترجمه و تفسير نهج البلاغه. محمدتقى جعفرى. (چاپ سوّم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ج٢, ٣٨٢ص, وزيرى.
ترجمه و تفسير خطبه ٤٣ تا ٨٦ نهج البلاغه است. يادآورى كنم كه اثر سودمند استاد جعفرى افزون بر تفسير عمومى خطبه هاى نهج البلاغه, گاه بحثهاى موضوعى ارزشمندى را نيز به همراه دارد. از جمله در اين جلد, توضيح و تفسير سه نوع اجل (ص١٩), بحثى در تشبيه و تمثيل (ص٤), بحثى در معاد (ص٤٢), آيات و روايات صراط (ص٩١), ريا (ص٢٩٦) و عوامل بغض و عداوت ميان انسانها (ص٣٢٥), در آن آمده است.
٦ ـ مباحثى پيرامون فرهنگ انقلاب اسلامى. محمدجواد باهنر. (تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٤١٥ص, رقعى.
مجموعه ايست از بحثهاى گرانقدر و رهگشاى دانشمند ژرفنگر, شهيد محمدجواد باهنر درباره انقلاب اسلامى. عناوين برخى از بحثهاى آن چنين است: بعد فرهنگى انقلاب اسلامى, اسلامى بودن انقلاب, نقش تعليمات اسلامى در انقلاب, ارزشهاى فرهنگى انقلاب, تغيير معيار ارزشها در انقلاب, روانشناسى مردم قبل و عبد از انقلاب, آزادى عقيده, روابط بين المللى جمهورى اسلامى, صدور انقلاب, قطع رابطه با آمريكا.
٧ ـ پرورش روح در پرتو چهل حديث. سيد محمد شفيعى. (قم, مركز انتشارات دفتر تبيغات اسلامى, ١٣٧١). ٢ج, ٤٩٥ « ٥٨٣ص, وزيرى.
در اين كتاب چهل موضوع اخلاقى, عقيدتى, سياسى بر اساس چهل حديث مطرح شده است. ذيل هر موضوع نيز روايات در ابعاد آن موضوع گزارش شده است. مؤلف افزون بر ترجمه احاديث, توضيحاتى با عنوان (تذنيب) در ذيل احاديث مى آورد.
٨ ـ شرح و تفسير دعاى مكارم الاخلاق. محمدتقى فلسفى. (تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٥٢٩ص, وزيرى.
بخش دوم از شرح و تفسير مفصل و گسترده دعاى عظيم و جليل القدر مكارم الاخلاق سيد الساجدين, على بن الحسين(ع) است كه پيشتر از چگونگى شرح آن سخن گفته ايم. (شماره ٩, ص٧٦). برخى از عناوين آن چنين است: زيور صالحين, گسترش عدل, شكر نعمت, فرو, ترك احسان نابجا, كم شمردن كارهاى خوب, ستايش بارى تعالى. قرآن
١ ـ چگونه قرآن بخوانيم. سيد محمدتقى حكيم. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ١٥١ص, رقعى.
راهنماييهايى است سودمند و راهگشا درباره تلاوت, تديّر, فهم, تفسير و مسائل ديگر مربوط به قرآن. مطالب كتاب مستند است به آيات و روايات و نثر كتاب روان است و استتوار. خواندن كتاب را به نوآشنايانى با قرآن توصيه مى كنيم.
٢ ـ چهارده روايت در قرائت قرآن مجيد. محمدجواب شريعت. (تهران, سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٠). ١٠٢٨ص, وزيرى.
پژوهشى است گسترده, دقيق و عالمانه درباره قرائتهاى مختلف قرآن كريم. مؤلف, مقدمه اى نوشته اند مفصل و سودمند در چگونگى اختلاف قرائتها, و شرح حال قاريان چهارده گانه را نيز به اختصار آورده اند. پس از آن, متن كتاب است كه در ابتدا, آيات آورده شده و آنگاه اختلاف قرائتها با توجيه و تبيين دلايل آن آمده است. در پايان, فهرست دقيق و كارآمد آيات مطرح شده. آيات و كلماتى كه به عنوان شاهد آمده اند, كلماتى كه مرطح شده اند و درباره چگونگى قرائت آنها بحث شده است, و نيز فهرست اشعار و اعلام آمده است. كتابى به اين گستردگى و دقت درباره قرائتها در ادبيات فارسى براى اولين بار است كه سامان مى يابد و نمونه آن را حتى در نگارشهاى اخير عالمان و قرآن پژوهان عرب نيز نمى توان ديد. تلاش مؤلف و ناشر را مى ستانيم و برايشان آرزوى توفيق دارين. فقه و اصول
١ ـ الرسائل التسع. نجم الدين جعفربن الحسن (محقق حلّى). تحقيق رضا استادى. (قم, كتابخانه آيت الله العظمى نجفى مرعشى, ١٣٧١). ٤٠٠ص, وزيرى.
مجموعه نه رساله, فقهى است از فقيه بلندپايه, صاحب كتاب شرايع الاسلام كه بر اساس نسخه هاى متعددى تصحيح و تحقيق شده است. در پانوشتها افزون بر ضبط اختلاف نسخه ها, مصادر احاديث و اقوال ياد شده وگاهى توضيحاتى در تبيين مطالب متن آمده است. كتاب, مقدمه اى دارد كوتاه در شرح حال مؤلف. پايان بخش آن, فهرستهاى گوناگون آمده است.
٢ ـ مبانى فقهى شرايط قاضى. حميد انصارى. (تهران, ١٣٧١). ٢٣٧ص, وزيرى.
بررسى و تحقيقى است درباره شرايط قاضى از نگاه مذاهب مختلف اسلامى. در فصل اول به دادرسى در اسلام, معناى قضاء اقسام, انتصاب قاضى, راههاى اثبات ولايت قاضى پرداخته شده است و آنگاه فصل دوم است با بحث گسترده شرايط قاضى. در فصل سوم, مسأله مهم قاضى تحكيم بررسى شده است و پايان بخش كتاب, گزارش كوتاهى است از زندگانى اعلام كتاب. مؤلف سعى كرده است تمام بحثهاى كتاب را با استناد دقيق و ارزيابى همه جانبه سامان بخشد و در نقل اقوال از تكرار مكررّات بپرهيزد و غالباً آرا و اقوالى را عرضه كند كه نكاتى افزون براى اقوال نقل شده, داشته باشد.
٣ ـ رسائل فى الاصول و الفقه. عباس حائرى تهران. تحقيق على فاضل قايتى. (قم, بنياد فرهنگى امام مهدى ـ عج ـ, ١٣٧٠). ٥٢٤ص, وزيرى.
مجموعه هشت رساله است به خامه آيت الله شيخ عباس تهرانى در مسائل اصولى و فقهى. بحث قطع و ظن, استصعاب, تعادل و تراجيح, حكم لباس مشكوك و احكام نمازجمعه, از جمله رساله هاى اين مجموعه است. محقق محترم, متن رساله ها را تحقيق كرده و منابع احاديث و اقوال را استخراج نموده و در ضمن مقدمه اى به شرح حال مؤلف پرادخته است. فلسفه و كلام
١ ـ شناخت اسلام. سيد محمد حسينى, بهشتى, محمدجواد باهنر, على گلزاده غفورى. (تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٥٢١ص, وزيرى.
شامل بحثهاى متنوع دقيقى درباره اسلام است و برخى از عناوين آن چنين است: توحيد قرآن, نقش وحى در زندگى بشر, تاريخ در بينش اسلامى, خانواده, ازدواج, نظام اجتماعى, اقتصاد اسلامى.
٢ ـ رساله نور على نور در ذكر و ذاكر و مذكور. حسن حسن زاده آملى. (چاپ دوم, قم, انتشارات تشيع, ١٣٧١). ١٧٦ص, وزيرى.
مجموعه ايست در يك مقدمه و يازده فصل درباره دعا, ذكر و مناجات. در فصل اوّل با چهل كلمه و بياناتى در تبيين آنها جايگاه والاى دعا مبين شده است و در فصل دوّم بر لطائف عظيم دعاها تأكيد گرديده و در فصول ديگر در چگونگى دعا خواندن, ادب مع الله, سرّ التجائب دعا و… سخن رفته است. رساله نور على نور, سرشار است از نكات لطيف و اشارات رهگشا و تنبّه آفرين.
٣ ـ سرگذشت انديشه ها. آلفرد نورث وايتهد. ترجمه عبدالرحيم گواهى. نقد و بررسى محمدتقى جعفرى. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ج٢, ص٣٢٩ ـ ٧٩٧, وزيرى.
عناوين فصلهاى اين جلد از كتاب به ترتيب ذيل است: علم و فلسفه, اصلاح جديد, ابژه و سوژه, گذشته و حال و آينده, دسته بندى موارد (رويدادها), نمود و واقعيت, روش فلسفى, حقيقت, زيبايى, زيبايى و حقيقت, حادثه جويى, صلح و آرامش.
٤ ـ ولايت. سيدعلى خامنه اى. (تهران, مركز چاپ و نشر سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧٠). ١٤٩ص, رقعى.
متن بخشى از سخنرانيهاى مقام معظم رهبرى حضرت آية الله خامنه اى است, كه در ماه مبارك رمضان (١٣٥٣) درمسجد امام حسن مجتبى(ع) مشهد ايراد شده است. اين سخنرانيها به انگيزه تبيين و تفسير پايه هاى فكرى اسلام با نگاهى به سازنده ترين و زنده ترين ابعادش بر اساس آيات قرآن ايراد مى شد. گزيده اى ازين سخنرانيها بهمراه آيات استشهاد شده سالها پيش با عنوان (طرح كلى انديشه اسلامى در قرآن) نشر يافته بود. كه اكنون بحثهاى مربوط به ولايت با گزيده هاى آن نشر مى يابد.
٥ ـ در جستجوى حقيقت. دكتر اسعد وحيد القاسم. ترجمه سيد محمدجواد مهرى. (قم, بنياد معارف اسلامى, ١٣٧١). ٢٥٣ص, رقعى.
نويسنده, دانشمندى است فلسطينى كه پس از جستجو از حقيقت ناب و تفحص در يافتن اسلام اصيل به تشيع رهنمون شده است. او در مقدمه از ديگرگونى ذهنى آغازين خود و سپس درباره در مذاهب و چگونگى راه يافتن به آستانه آل على به زيبايى سخن گفته است و آنگاه يافته ها و نتايج بررسيهاى خود را, در شش بخش عرضه كرده است. در بخش اول از امامت سخن گفته است و در ضمن از عصمت, ماجراى سفيفه موضع فاطمه اطهر خلافت خلفاء و صلح امام حسن(ع) و قيام اباعبدالله الحسين(ع) بحث شده است.
بخش دوم, بحث تطبيقى هوشمندانه اى است از عدالت صحابه و آنگاه نظر شيعه درباره قرآن كريم آمده است. در بخش چهارم از شيعه و سنت پيامبر بحث شده است. و در بخشهاى واپسين از ازدواج موقّت و مهدى منتظر(عج). كتاب, با بيانى استوار و لحنى به دور از گزندگى و با استناد به منابع معتمد عامّه نگارش يافته است.
٦ ـ وضو در پرتو قرآن و سنّت. غلامرضا عرفانيان. (ستاد منطقه ٢ سازمان تبليغات اسلامى, ١٣٧١). ٦٧ص, رقعى.
بحثى است تطبيقى درباره وضوء و چگونگى آن با استناد به قرآن و حديث و نقد و بررسى آراء مذاهب پنجگانه در اين باره.
٧ ـ انسان از آغاز تا انجام. سيد محمدحسين طباطبائى. ترجمه و تعليقات صادق لاريجانى آملى. (تهران, انتشارات الزهراء, ١٣٦٩). ٣٧٢ص, وزيرى.
ترجمه, تحقيق و شرح سر رساله گرانقدر و ارجند علامه طباطبايى است; با عناوين الانسان قبل الدنيا, الانسان بعد الدنيا و الانسان بعد الدنيا كه در مجموع به مباحث سعى درباره انسان در اين سر نشسته پرداخته است. عناوين برخى از فصول چنين است. اثبات عالم اتمر, معانى حقيقى و اعتبارى, هدايت عمومى, موت و اجل, برزخ, نفخ صور, جزاء و شفاعت. متن كتاب بسيار فشرده و مطالب بلند و عميق آن در نهايت ايجاز است. مترجم محقق كوشيده است در حدّ مترادف, توضيحاتى در تبيين بخشهايى از متن ارائه كند و بدين سان كتاب, روانتر و زوديابتر شده است. كتاب با اينكه آكنده است از آيات و روايات, اما مآخذ دقيق روايات و نشانى آيات به هيچ روى نشان داده نشده است. مترجم با تلاشى در خور ستايش, در منابع اصيل روايى به جستجو پرداخته و همه روايات را منبع يابى كرده است. به هر حال اثر فخيم علامه بزرگوار با تلاشهاى ارجند مترجم محقق, به گونه سودمندتر و شايسته تر عرضه شده است.
٨ ـ خيراليه در ابطال طريقه صوفيّه. محمدعلى بن وحيد بهبهانى. تحقيق سيد مهدى رجايى. (قم, منشورات مؤسسه علامه مجدد وحيد بهبهانى, ١٣٧١). ٢ج, ٤٨٦ « ٤٦٨ص, وزيرى.
نقد و رد مفصل و همه جانبه اى است بر صوفيه و آراصوفيان. جلد اول, گزارشى است از شرح حال وافكار صوفيان كه در ضمن آن به كرامات جعلى و خرافات مريدان پرداخته شده و تناقضات رفتارى و گفتاريشان نموده شده است. در جلد دوّم, ضمن رسيدگى بر برخى از مسائل اعتقادى از ديدگاه صوفيان, مانند جبر و اختيار, از فرق گونه گون آنان يار شده است, كتاب, مقدمه اى دارد مفصل درباره مؤلف و شرح حال آثار او.
٩ ـ معرفت دينى. صادق لاريجانى. (تهران, مركز ترجمه نرش كتاب, ١٣٧٠). ٣١٨ص, وزيرى.
در سالهاى ٦٧ ـ ٦٩ مجموعه مقالاتى با عنوان (قبض و بسط تئوريك شريعت) در كيهان فرهنگى و به قلم آقاى دكتر عبدالكريم سروش نشر يافت كه مخالفتها و موافقتهاى بسيارى را برانگيخت. پس از مدتى, مجموعه مقالات ياد شده به صورت كتابى نشر يافت و ما از چگونگى آن ياد كرديم (شماره ٩, ص٧٧). آقاى صادق لاريجانى در همان روزها مقالاتى در نقد مقالات ياد شده نگاشت و اينك مقالات ياد شده را به گونه كتاب ـ كه نقد مفصّل و دراز دامن كتاب ياد شده است ـ عرضه كردند. كتاب حاضر در دو بخش سامان يافته است: در بخش نخست به مباحث اصلى تر قبض و بسط پرداخته است و در بخش دوم به مباحث جنبى آن. در بخش دوم, عمدتاً به بحث درباره نظريه علامه طباطبايى درباره اعتباريات و نظريّه پارادوكس تأييد و مسائل مربوط به آن بالاخره در خاتمه به اختصار به توصيه نظيره قبض و بسط ـ كه ركن سوّم كتاب را تشكيل مى دهد ـ رسيد شده است.
١٠ ـ ردّ شيطان. مصطفى طلاّس. ترجمه سيدع خاكرند. (مؤسسة مطلع الفجر, ١٣٧١). ١٣٢ص, رقعى.
نقدى است كوتاه, دقيق و هوشمندانه به اثر زشت و توطئه آميز سلمان رشد. نويسنده كتاب, همت و غيرت استوار دينيش را در سطور كتاب به گونه اى حماسى نموده است.
١١ ـ مبانى خداشناسى. رضا برنجكار. (قم, مؤلف, ١٣٧١). ٢٣٢ص, رقعى.
مؤلف در اين كتاب كوشيده است مبانى اصل يو پايه هاى بنيادين خداشناسى و شيوه راه يابى به معرفت خداوند را در اديان الهى و فلسفه وينان بازشناسى كند و با در نگريستن در چگونگيهاى آنها و سنجش در مبادى و نتايجشان, تفاوت آنها را بنماياند. كتاب در سه بخش سامان يافته است: بخش اول در اثبات خدا با فصلهاى اثبات خدا در يونان, اثبات خدا در آيينهاى يهود, مسيح و اسلام. بخش دوم با عنوان خداشناسى فلسفى است و با فصلهاى دوران آغاز فلسفه, خداشناسايى سقراط, افلاطون و ارسط. بخش سوم ـ كه مفصّلترين بخش آن است ـ با عنوان خداشناسايى دين به مراحل مختلف خداشناسى پرداخته و در ضمن تصوبى آن را تبين كرده است.
١٢ ـ در جستجوى حقيقت. اسعد وحيد القاسم. ترجمه س اخلاق
١ ـ آداب تعليم و تعلّم در اسلام. زين الدين شهيد ثانى. ترجمه سيد محمدباقر حجتى. (چاپ هفدهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٧٧١ص, رقعى.
هفدهمين چاپ از ترجمه اثر عديم النظير چهره خونين تشيع, فقيه بزرگ زين الدين بن نورالدين على (شهيد ثانى) است. افزونيهاى مترجم محقّق در استخراج منابع و مصادر و كتابشناسى ارزشمند آثار اخلاقى و تربيتى, بر سودمندى آن افزوده است. تاريخ
١ ـ شرق شناسى. ارواد سعيد. ترجمه عبدالرحيم گواهى. (چاپ اول: تهرا, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٦٢١ص, وزيرى.
بهترين اثرى است كه مسأله استشراق را به گونه اى تحليلى ارزيابى كرده است. مؤلف در فصل اول از گستره شرق شناسى سخن گفته و در فصل دوّم از ساختارها و چگونگى شكل گيرى آن. فصل سوّم به شرق شناسى معاصر پرداخته است. در نقد و معرفى اين اثر در آينده مقاله اى چاپ خواهيم كرد.
٢ ـ داستانهايى از زندگانى اميركبير. محمود حكيمى. (تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٢٥٥ص, وزيرى.
داستانهايى است خواندنى, شيرين, تنبه آفرين از زندگانى اميركبير, در ضمن ده فصل. عنوان برخى از داستانها چنين است: ايران قبل از صدارت اميركبير, داستانهايى از دوران كودكى و نوجوانى اميركبير, عصر صدارت در روزنامه اتفاقيه, اميركبير و خارجيان, اميركبير و درباريان.
٣ ـ دانش مسلمين. محمدرضا حكيمى. (چاپ هفتم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ص, رقعى.
كتاب در دوازده فصل, به گستره تفكر اسلامى و نقش عظيم آن در تمدن غربى و فراگيرى آنان از انديشه هاى مسلمانان و اعترافات متفكران غربى در اين باره و ابتكارها و خلاّقيتها مسلمانان پرداخته و آنگاه از ادبيات, شعر و هنر اسلامى, معارف عقلى, فقه, حقوق و قانون و نظام علمى در حوزه فرهنگ اسلامى سخن رفته است. كتاب مزبور با تنظيمى دقيق, نثرى استوار و پرداختن هوشمندانه, از بهترين آثار اين موضوع است.
٤ ـ خوارج در تاريخ. يعقوب جعفرى. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٣٢٧ص, رقعى.
مؤلف با تكيه به منابع حديثى, كلامى و ادبى و بى كند و كاو در منابع موجود تاريخى كوشيده است از خوارج, چگونگى پيدايش آنان و رشد و بالندگيشان در جامعه اسلامى و چگونگى پراكندگيشان در بلاد اسلامى, تحليلى گويا و مستند ارائه دهد. بررسى عقايد, انديشه و نيز گزارش فرقه هاى گوناگون آن و معرفى شخصيتهاى نظامى, سياسى, فكرى و ادبى نيز در اين كتاب بدقت آمده است. فصل پايانى كتاب, خطبه ها و سخنان على ـ ع ـ است درباره آن. كتاب بر روى هم اثرى است سودمند وخواندنى. عناوين برخى از فصلهاى آن چنين است: آغاز پيدايش خوارج, امام على(ع) و خوارج, خواج در شهرهاى اسلامى, چهره هاى سرشناس خوارج, بررسى آراء و عقايد خوارج.
٤ ـ سرّ السلسلة العلويّه.
ابى نصر سهل بن عبدالله بخارى. (قم, انتشارات الشريف الرضى, ١٤١٣). ١٦٤ص, وزيرى.
از منابع مهم و كهن تبارشناسى علويان و از متون معتمد اين موضوع است كه تبارشناسان و تبارنامه نويسان واپسين از آن فراوان بهره جسته اند. كتاب را علامه عاليقدر, مرحوم سيد محمدصادق بحرالعلوم تحقيق كرده و در مقدمه آن درباره اهميت كتاب و موضوع آن سخن گفته است. تعليقات عالمانه وى بر اهميت كتاب افزوده است.
٦ ـ زندگانى تحليلى. پيشوايان ما. عادل اديب. ترجمه اسدالله مبشرى. (چاپ دهم: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ٣٠٠ص, رقعى.
كتابى است تحليلى و دقيق و سرشار از نكات اجتماعى و سياسى در تبيين چهره سياسى, فرهنگى و اجتماعى زندگانى امامان(ع). مقدمه كتاب در چگونگى پژوهشها درباره امامان ـ ع ـ و نيز شيوه درست و كارآمد در اين زمينه و تبيين روش مؤلف, خواندنى و سودمند است.
٧ ـ ترجمه و تفسير نهج البلاغه. محمدتقى جعفرى. دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). ج١١, ٣٢٧ص, وزيرى.
ترجمه و تفسير خطبه ٦٤ تا ٨٠ نهج البلاغه است.
٨ ـ هفت هزار روز: تاريخ ايران و انقلاب اسلامى. بخش خاطرات بنياد تاريخ انقلاب اسلامى ايران. زير نظر غلامرضا كرباسچى. (چاپ اول: قم, بنياد تاريخ انقلاب اسلامى ايران, ١٣٧١). ٢ج, ١١٤٨ص, وزيرى.
كتاب حاضر روزشمار تاريخ ايران و انقلاب اسلامى است و رويدادهاى بيست سال ايران (از سال ١٣٣٩ تا ١٣٥٩) و نيز رخدادهاى جهان ـ كه مرتبط با ايران بوده است ـ بدون شرح و تحليل در آن درج شده است. جلد اول و دوم اين اثر به ثبت و ضبط رويدادها تا سال ١٣٥٧ پرداخته است و جلد سوّم آن ـ كه سپس منتشر خواهد شد ـ شامل رويدادهاى پس از انقلاب تا ١٣٥٩ است و اسناد و مدارك و فهرست راهنما را نيز شامل خواهد شد. منابع اين اثر, روزنامه ها و كتابهاى تاريخى و كرونولوژيك و آرشيو غنى و جامع بخش خاطرات بنياد تاريخ انقلاب اسلامى است. براى تهيه اين اثر كوشيده است كه همه رويدادهاى مهم ايران بدون پيشداورى و موضعگيرى آورده شود و خواننده از اين رهگذر بتواند با آنچه بر ايران در دو دهه چهل و پنجاه گذشت, آشنا شود. گو اينكه رويدادهاى اقتصادى و فرهنگى ايران در كتاب حاضر نمايانده شده است, اما رويدادهاى سياسى, خاصه مبارزات سياسى, آن هم مبارزات روحانيت, با تفصيل و بسط بيشترى به دست شده است. يادآورى مى شود كه جلد اول كتاب حاضر, رويدادهاى ايران را از فروردين ١٣٣٩ تا اسفند ١٣٥٢ (به مدت چهارده سال) در بر دارد و جلد دوم شامل رويدادهاى سال ١٣٥٣ تا ٢٢ بهمن ١٣٥٧ (به مدت پنج سال) است. حروفچينى, صفحه آرايى, جلد و صحافى كتاب, دلپسند و زيباست و اميد است كه جلد سوم آن بزودى منتشر شود.
٩ ـ على و نينو: خاطرات و سرگذشت على خان شيروانشير. قربان سعيد. ترجمه حسن تقى زاده ميلانى. (چاپ اول: تهران, انتشارات كوير, ١٣٧١). ٣٠٢ص, رقعى.
تاريخ داستان گونه اى است از زندگى و سرگذشت يك جوان ايرانى متعصب به نام على خان شيروانشير كه در بادكوبه زندگى مى كرد و به ميهن اصلى خود ايران, عشق مى ورزيد و سرانجام جان خود را در راه استقلال آذربايجان از دست داد. (ص٩).
١٠ ـ على وليد الكعبه. محمدعلى ارودبادى. تحقيق بنياد بعثت. (چاپ اول: قم, ١٤١٢). ١٣٨ص, وزيرى.
بررسى و تحقيقى است عالمانه از حديث ولادت على(ع) در كعبه. ابتدا متن حديث با تكيه بر تواتر آ آمده و آنگه گزارش ولادت آن حضرت در آثار محدثان, نسب نامه نويسان, مورّخان و شاعران پيگيرى شده و نشان داده شده است كه تمام انديشوران است بر صحت و استوارى آن اجماع دارند. كتاب آميخته است با تحقيقات ژرف حديثى و نكته نگريهايى دبى و بر روى هم اثرى است استوار, دقيق, خواندنى و ماندنى. تراجم و رجال
١ ـ اللؤلؤة البيضاء فى فضائل فاطمة الزهرا. سيد طالب خرسان. (چاپ اول: قم, انتشارات انواى الهدى, ١٤١١). ٢٥٦ص, وزيرى.
مؤلف در اين كتاب اخبار و آثار فضايل حضرت زهرا ـ سلام الله عليها ـ را بر اساس منابع مهم و معتمد عامه گرد آورده است. كتاب در چهل فصل تدوين يافته است و در هر فصل, فضيلتى با نقلها و طرق مختلف و مستند به منابع متعدد گزارش شده است. تتبّع مؤلف در خورد تقدير است و كتاب, سودمند و مستند واستوار است.
٢ ـ جلوه نور: پرتوى از فضائل معنوى فاطمه زهراء(س). على سعادت پرور. (قم, دفتر نشر معارف اسلامى, ١٣٧١). ٣٢٧ص, وزيرى.
اين كتاب در سى فصل به تبيين فضايل بانوى بزرگ اسلام, حضرت فاطمه اطهر ـ سلام الله عليها ـ پرداخته است. مؤلف در اين مجموعه كوشيده است مقامات و منازل معنوى آن بزرگوار را تبيين كند و جايگاه والاى صديقه طاهره را در بلنداى معرفت, معنويت و عرفان بازگويد و اين همه را در پرتو احاديث و روايات بنماياند. از اين روى اگر به بحثهاى تاريخى پرداخته شده است, براى روشنتر شدن فضاى بحث بوده است. به هر حال مؤلف از نگاهى كه كمتر بدان توجه شده است, به شخصيت امرالائمة ـ ع ـ پرداخته و اثرى سودمند پديد آورده است. حقوق
١ ـ فهرست موضوعى مشروح مذاكرات مجلس شوراى اسلامى: دوره اول ـ سال اول. تهيه و تنظيم مديريت پژوهشهاى فرهنگى سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى. (چاپ اول: سازمان مدارك فرهنگى انقلاب اسلامى, ١٣٧٠). ٢٧٣ص, وزيرى.
مجلس شوراى اسلامى, در نخستين سال از اولين دوره فعاليت خود (٧/٣/١٣٥٩ـ ٦/٣/١٣٦٠), يكصد و پنجاه و يك جلسه علنى داشته كه گزارش كامل مذاكرات آن در روزنامه رسمى كشور موجود است و كتاب حاضر, فهرست و كليد استفاده از آن, در سه بخش فهرست موضوعى و فهرست راهنما و پيوست است. اقتصاد
١ ـ اثرات سيستم چند نرخى ارز بر اوضاع و احوال اقتصادى ـ بازرگانى كشور. محمدرضا رفعتى و على عسگرى. (چاپ اول: تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧١). ١٣٩ص, وزيرى.
علل افزايش نرخ ارز و نوسانات آن در بازار غير رسمى, نقش سودجويان در نوسانات نرخ ارز, اثرات سياستهاى جديد ارزى بر بودجه دولت, بررسى تبعات برقرارى نرخ تعادلى ارز و تأثير آن بر حمايت از صنايع داخلى, جنبه هاى پولى و مالى افزايش نرخ ارز, از مباحث كتاب حاضر است.
٢ ـ چشم انداز اقتصاد جهان. هوشنگ نايبى قشلاق. (تهران, مؤسسه مطالعات و پژوهشهاى بازرگانى, ١٣٧٠). چهار « ٤٨ص, وزيرى.
نگاهى گذرا به اقتصاد كشورهاى در حال توسعه و كم توسعه در آمريكاى لاتين و آفريقا و آسيا و اروپاى مركزى و شرقى. روانشناسى
١ ـ زن موجود ناشناخته. علويه شكرايى. (اصفهان, حسينيه و مكتب معصومه, ١٣٧٠). ٢ج, ٥٧٠ص, وزيرى.
بحثهايى است درباره مقام و منزلت زن, حقوق زن, مسائل خانوادگى و…. سياسى
١ ـ نگهبان اورنگ: نقش امريكا در نظم نوين جهانى. جان استاك ول. ترجمه جمشيد زنگنه. (چاپ اول: تهران, دفتر نشر فرهنگ اسلامى, ١٣٧١). بيست « ٣٥٠ص, رقعى.
(در اين كتاب كه يكى از دست اندركاران مهم سيا آن را به نگارش درآورده, نقشهاى آشكار و نهان دولت امريكا ـ بويژه سازمان CIAـ را در آنچه كه >>نظم نوين جهانى